Xem chi tiết bài viết - Xã Vĩnh Thủy

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh và bền vững, xã Vĩnh Thủy (tỉnh Quảng Trị) đã chủ động lựa chọn con đường phát triển nông nghiệp hữu cơ, lấy cây lúa làm trung tâm. Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng suất, địa phương đang từng bước thay đổi tư duy sản xuất, hình thành chuỗi giá trị nông sản gắn với chất lượng, môi trường và thị trường tiêu thụ.

Từ canh tác truyền thống đến sản xuất theo hướng hữu cơ

Trước đây, sản xuất nông nghiệp ở Vĩnh Thủy cũng như nhiều địa phương khác chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Dù năng suất có thể được cải thiện trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, đất đai bị suy thoái, chi phí đầu vào tăng cao, trong khi giá trị nông sản lại không ổn định.

Những năm gần đây, khi chuyển sang mô hình cánh đồng mẫu lớn và áp dụng các tiêu chuẩn như VietGAP, người dân Vĩnh Thủy bắt đầu nhận thấy sự khác biệt rõ rệt. Việc giảm dần hóa chất, tăng sử dụng phân hữu cơ, áp dụng quy trình canh tác khoa học không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng hạt gạo.

Ông Nguyễn Văn Tuần, một trong những nông dân tiên phong canh tác lúa hữu cơ tại địa phương cho biết: “Trước đây làm lúa chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, dùng nhiều phân thuốc nên chi phí cao mà đất ngày càng kém. Từ khi chuyển sang làm theo hướng hữu cơ, ban đầu có vất vả hơn nhưng đất tốt lên, lúa khỏe, chi phí giảm và bán được giá cao hơn nên bà con rất phấn khởi.”

Nền tảng vững chắc từ sản xuất tập trung

Những năm qua, trên các cánh đồng ở Vĩnh Thủy, mô hình sản xuất tập trung theo hướng cánh đồng mẫu lớn đã dần trở nên quen thuộc. Việc liên kết sản xuất giữa nông dân và các hợp tác xã từng bước được hình thành, đặc biệt là trong sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP và hướng hữu cơ. Bình quân mỗi vụ, diện tích gieo cấy của toàn xã đạt khoảng 1.853 ha, trong đó 95% sử dụng giống lúa chất lượng cao. Nhờ tổ chức sản xuất bài bản và liên kết với hợp tác xã, năng suất và sản lượng liên tục được cải thiện.

Chỉ tính riêng trong năm 2025, năng suất lúa đạt 57,2 tạ/ha, tổng sản lượng lương thực hơn 20.474 tấn. Đây không chỉ là kết quả của việc thay đổi phương thức sản xuất mà còn là tiền đề quan trọng để địa phương chuyển sang phát triển nông nghiệp hữu cơ quy mô lớn.

Đặc biệt, Vĩnh Thủy đã xây dựng thành công thương hiệu gạo hữu cơ Vĩnh Lâm đạt chuẩn OCOP, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo địa phương. Sản phẩm không chỉ đảm bảo chất lượng mà còn có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Mục tiêu rõ ràng, định hướng dài hạn

Giai đoạn 2026 – 2031, Vĩnh Thủy đặt mục tiêu tiếp tục giữ vững vai trò chủ lực của cây lúa, đồng thời nâng cao chất lượng và giá trị sản xuất. Diện tích lúa hai vụ được duy trì ở mức 3.580 ha, với năng suất bình quân từ 58 – 60 tạ/ha, đưa tổng sản lượng lương thực hằng năm đạt trên 21.000–22.000 tấn.

Điểm nhấn quan trọng là xây dựng từ 150–200 ha lúa hữu cơ và phát triển 50–60 mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn có liên kết. Đây được xem là bước chuyển mạnh mẽ từ sản xuất truyền thống sang sản xuất theo chuỗi giá trị.

Ông Nguyễn Quang Chiến, Phó chủ tịch UND xã Vĩnh Thuỷ, khẳng định: “Chúng tôi xác định nông nghiệp hữu cơ không chỉ là xu hướng mà là hướng đi tất yếu. Việc phát triển vùng lúa hữu cơ gắn với sản phẩm OCOP như gạo Vĩnh Lâm sẽ giúp nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.”

Đồng bộ giải pháp, thúc đẩy chuyển đổi

Để hiện thực hóa mục tiêu, Vĩnh Thủy đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, trọng tâm là chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên và biến đổi khí hậu; đẩy mạnh “dồn điền, đổi thửa” nhằm hình thành vùng sản xuất tập trung quy mô lớn.

Cùng với đó, địa phương chú trọng lựa chọn giống lúa chất lượng cao, thích ứng tốt với điều kiện canh tác hữu cơ. Các tiến bộ khoa học – công nghệ, đặc biệt là công nghệ sinh học và công nghệ sạch, được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Ngoài ra, việc liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cũng được tăng cường nhằm đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm, tạo niềm tin để người dân mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh và giá trị bền vững

Việc phát triển nông nghiệp hữu cơ đang mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn Vĩnh Thủy. Khi các mô hình sản xuất tuần hoàn được nhân rộng, người nông dân không chỉ dừng lại ở vai trò sản xuất mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị – từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ.

So với canh tác truyền thống, mô hình hữu cơ tuy đòi hỏi nhiều công sức và kỹ thuật hơn trong giai đoạn đầu, nhưng lại mang lại lợi ích lâu dài với những đặc tính ưu việt như giảm chi phí đầu vào, cải thiện chất lượng đất, bảo vệ sức khỏe người sản xuất và tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng.

Từ những cánh đồng mẫu lớn hôm nay, Vĩnh Thủy đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững. Ở đó, hạt gạo không chỉ là sản phẩm nông nghiệp đơn thuần mà còn là kết tinh của tư duy đổi mới, của trách nhiệm với môi trường và khát vọng nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Phương Nga