Xem chi tiết bài viết - Xã Vĩnh Thủy

Quyết định số 217-QĐ/TW và 218-QĐ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 12/12/2013 đặt ra một yêu cầu căn bản: quyền lực phải được giám sát, chính sách phải chịu phản biện, và Nhân dân phải là chủ thể thực sự trong xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Sau 13 năm triển khai, thực tiễn tại xã Vĩnh Thủy cho thấy những kết quả đáng ghi nhận.

Từ tháng 7/2025, Vĩnh Thủy được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Vĩnh Lâm, Vĩnh Sơn và Vĩnh Thủy cũ, với diện tích tự nhiên hơn 103 km², dân số trên 20.700 người phân bố tại 20 khu dân cư. Mặc dù địa bàn rộng, cơ cấu dân cư đa dạng, không thuận lợi để triển khai các hoạt động dân chủ trực tiếp. Song chính điều đó lại đòi hỏi bộ máy chính trị cơ sở phải vận hành thực chất hơn, không thể dựa vào hình thức.

Đảng ủy các xã cũ và mới đã sớm tổ chức quán triệt, triển khai hai Quyết định đến cán bộ chủ chốt, chỉ đạo các chi bộ và cơ quan đơn vị học tập nghiêm túc. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm. Nhận thức của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân về quyền giám sát và trách nhiệm phản biện được nâng lên theo từng năm, đây là nền tảng không thể bỏ qua khi đánh giá hiệu quả thực chất của một chủ trương.

450 cuộc giám sát trong 13 năm là 450 lần hệ thống chính trị cơ sở trực tiếp với thực tiễn, ghi nhận những vướng mắc mà nếu không có giám sát rất dễ bị bỏ qua. Qua giám sát, nhiều tồn tại được phát hiện, nhiều kiến nghị được chuyển lên cấp ủy, chính quyền và được xử lý kịp thời. Đây là cơ chế phòng ngừa sai phạm từ gốc, hiệu quả hơn nhiều so với xử lý hậu quả.

Hoạt động phản biện xã hội theo Quyết định 217 được triển khai 35 cuộc trên nhiều lĩnh vực. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội chủ trì lấy ý kiến nhân dân về nhiều dự thảo luật quan trọng: Bộ luật Dân sự, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Chính quyền địa phương, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Dân chủ ở cơ sở... Người dân không chỉ được thông báo, còn được hỏi, được lắng nghe, và tiếng nói của người dân được chuyển đến đúng nơi cần đến.

Đáng chú ý là việc tổ chức góp ý vào dự thảo báo cáo chính trị của Đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2015 - 2020 và 2020 - 2025. Hàng trăm lượt ý kiến từ nhân dân, cán bộ, đảng viên, trí thức, nhà quản lý, doanh nhân được tập hợp. Nhiều ý kiến được tiếp thu, đưa vào văn kiện chính thức. Đây là minh chứng thuyết phục nhất cho thấy phản biện xã hội không phải là thủ tục, nó thực sự tác động vào quá trình ra quyết định của tổ chức Đảng.

Về xây dựng chính quyền, Mặt trận Tổ quốc xã đã phối hợp tổ chức nhiều cuộc tiếp xúc cử tri, tổng hợp tâm tư, nguyện vọng của nhân dân gửi đến các kỳ họp Hội đồng nhân dân các cấp và Quốc hội. Cấp ủy và chính quyền xã thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý ý kiến và phản hồi kết quả. Vòng khép kín đó: lắng nghe, xử lý, phản hồi chính là điều kiện tối thiểu để dân chủ cơ sở có thực chất, không phải chỉ có hình thức.

Tuy nhiên, trong 13 năm qua, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội chưa thực sự chủ động trong giám sát. Năng lực cán bộ còn hạn chế, đặc biệt trong phân tích, đánh giá và kết luận các vấn đề phức tạp. Công tác phản biện xã hội chưa đủ sắc bén để buộc các quyết sách phải dừng lại và xem xét nghiêm túc. Lựa chọn nội dung và đối tượng giám sát còn lúng túng. Sự phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc với các tổ chức chính trị - xã hội có lúc thiếu đồng bộ. Điều kiện và kinh phí cho Ban Công tác Mặt trận thôn, đơn vị trực tiếp gắn bó với dân nhất còn nhiều khó khăn. Một bộ phận chưa nhìn nhận đúng tầm quan trọng của giám sát và phản biện xã hội, coi đây là việc của Mặt trận hơn là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị.

Từ thực tiễn 13 năm, Đảng bộ xã Vĩnh Thủy rút ra những bài học có giá trị ứng dụng thực tiễn. Cấp ủy phải lắng nghe thực chất, không phải nghe theo quy trình. Mặt trận Tổ quốc phải chủ động, không chờ được giao việc. Sự phối hợp giữa chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội phải được thể chế hóa bằng cơ chế cụ thể, có kinh phí bảo đảm. Nội dung giám sát phải bám sát những vấn đề nhân dân thực sự bức xúc: giải phóng mặt bằng, an toàn vệ sinh thực phẩm, môi trường, an ninh trật tự. Và điều kiện tiên quyết cho tất cả những điều đó là đội ngũ cán bộ Mặt trận phải được đào tạo bài bản, có đủ năng lực chuyên môn để thực hiện chức năng giám sát một cách thực chất.

BBT