Xem chi tiết bài viết - Xã Vĩnh Thủy

Nằm bên tuyến đường Hồ Chí Minh Đông Trường Sơn, đối diện lối rẽ vào Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, “Ngôi nhà bom” từ lâu đã trở thành một điểm dừng chân đặc biệt đối với nhiều người khi đến với vùng đất lửa Quảng Trị. Đặc biệt hơn, công trình ấy được dựng nên bởi ông Trần Công Chức, người con quê hương Vĩnh Thủy, với tất cả tâm huyết, ký ức và lòng tri ân sâu nặng dành cho quá khứ.

Ông Trần Công Chức ở  tại thôn Vĩnh  Sơn là con út trong một gia đình có 9 anh chị em. Chiến tranh đã cướp đi sinh mạng của 6 người thân trong gia đình ông. Ông cũng là con trai của Mẹ Việt Nam anh hùng. Lớn lên giữa những đau thương, mất mát của quê hương và gia đình, ông Chức thấu hiểu hơn ai hết giá trị của hòa bình hôm nay.

Với ông, mỗi tấc đất Quảng Trị, mỗi chứng tích chiến tranh còn lại đều mang trong mình một câu chuyện. Đó không chỉ là câu chuyện của bom đạn, mất mát, mà còn là câu chuyện của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh. Từ suy nghĩ ấy, ông ấp ủ mong muốn xây dựng một không gian lưu giữ những kỷ vật chiến tranh, để người hôm nay và mai sau hiểu rằng hòa bình không tự nhiên mà có.

Năm 2023, “Ngôi nhà bom” được khởi dựng trên diện tích gần 200m², theo lối kiến trúc nhà rường 4 mái truyền thống. Điều đặc biệt là toàn bộ 18 cột chính của ngôi nhà được kết nối từ các vỏ bom rỗng ruột. Mỗi cột cao từ 4 đến 6m, nặng gần 2 tấn, được ghép từ 3 đến 4 vỏ bom. Càng lên cao, vỏ bom càng nhỏ dần, tạo nên dáng vẻ vừa vững chãi, vừa độc đáo.

Mái nhà được lợp bằng lá cọ mộc mạc. Bên trong, dòng chữ “Nhà bom lưu giữ kỷ vật chiến tranh, tôn vinh giá trị lịch sử dân tộc” được treo trang nghiêm như lời nhắc nhớ về mục đích ra đời của công trình. Để có được không gian đặc biệt này, ông Chức đã dành hơn 20 năm miệt mài sưu tầm hơn 300 vỏ bom, đạn các loại và gần 1.000 kỷ vật chiến tranh. Có hiện vật ông mua lại từ các bãi phế liệu, có hiện vật xin được từ người dân, cũng có những kỷ vật được bạn bè, người quen trao tặng.

Không chỉ có phần khung nhà làm từ vỏ bom, bên trong “Ngôi nhà bom” còn là một không gian trưng bày sinh động. Những chiếc đèn dầu làm từ vỏ bom bi, bi-đông làm từ vỏ pháo sáng, kẻng báo động từ vỏ bom, nồi quân dụng của bộ đội… được sắp xếp cẩn thận. Mỗi hiện vật đều gợi lại một thời chiến tranh gian khổ, ác liệt nhưng cũng rất đỗi hào hùng.

Phía sau ngôi nhà, ông Chức còn tái hiện căn hầm chữ A, hệ thống giao thông hào, bếp Hoàng Cầm, ngôi nhà tranh thời chiến và khu trưng bày vỏ bom, đạn được sắp xếp thành hình bản đồ Việt Nam. Từ những vật dụng từng gắn với khói lửa chiến tranh, ông đã tạo nên một không gian văn hóa – lịch sử gần gũi, giúp người xem cảm nhận rõ hơn những năm tháng gian lao của quân và dân ta trên tuyến lửa Trường Sơn.

Sau 3 năm hình thành, “Ngôi nhà bom” không chỉ là tâm huyết của riêng ông Trần Công Chức, mà đã trở thành một địa chỉ giáo dục truyền thống giàu ý nghĩa. Nhiều đoàn khách, cựu chiến binh, học sinh, đoàn viên thanh niên và du khách sau khi viếng Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn đã ghé thăm nơi đây. Giữa những cột nhà làm từ vỏ bom, trước những kỷ vật nhuốm màu thời gian, nhiều người lặng đi khi được nghe lại câu chuyện về chiến tranh, về sự hy sinh và về giá trị của hòa bình.

Cùng với không gian trưng bày, quán “Cơm nhà bom” bên cạnh ngôi nhà cũng góp phần tạo nên một trải nghiệm đặc biệt. Những món ăn dân dã như cơm muối vừng, rau tàu bay, rau dớn chấm mắm, rượu đoác… giúp thực khách hình dung phần nào cuộc sống thiếu thốn nhưng kiên cường của bộ đội Trường Sơn năm xưa. Từ đó, “Ngôi nhà bom” không chỉ lưu giữ hiện vật, mà còn góp phần kể lại ký ức chiến tranh bằng những cảm nhận rất đời thường.

Đối với quê hương Vĩnh Thủy, công trình của ông Trần Công Chức là một việc làm đáng trân trọng. Từ nỗi đau riêng của gia đình, ông đã biến thành hành động cụ thể để tri ân quá khứ, giáo dục truyền thống và lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước. “Ngôi nhà bom” cũng góp phần làm phong phú thêm các điểm đến lịch sử, văn hóa trên mảnh đất Quảng Trị, nhất là trên hành trình về nguồn gắn với Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn.

Ông Chức từng chia sẻ rằng, ông không xây ngôi nhà này để mưu sinh. Điều ông mong muốn nhất là khi đứng giữa những cột bom, ngắm nhìn từng kỷ vật, thế hệ hôm nay hiểu rằng cuộc sống hòa bình đã được đánh đổi bằng máu xương của biết bao người đi trước.

Từ những vỏ bom từng gieo rắc đau thương, người con quê hương Vĩnh Thủy đã dựng nên một không gian của ký ức, lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc. “Ngôi nhà bom” vì thế không chỉ là một công trình độc đáo, mà còn là lời nhắc nhở lặng thầm: hãy trân trọng quá khứ, gìn giữ hòa bình và sống xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh.

Phương Nga