Xem chi tiết bài viết - Xã Vĩnh Thủy

Sau một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, bức tranh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại tỉnh Quảng Trị đến hết quý III/2026 đã định hình rõ nét về thể chế, dữ liệu và dịch vụ công. Tuy nhiên, trước những nút thắt về tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công mới đạt 9,48%, hơn một nửa số máy tính công vụ chưa đạt chuẩn và độ trễ trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chặng nước rút quý IV/2026 đặt ra yêu cầu bức thiết: phải lấy sản phẩm thực tế và trách nhiệm người đứng đầu làm thước đo cao nhất.

Nhìn lại chặng đường quý III và 9 tháng đầu năm 2026, dấu ấn rõ nét nhất của Quảng Trị trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và Kế hoạch số 09-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy chính là sự đồng bộ, quyết liệt từ khâu kiện toàn bộ máy đến hoàn thiện hành lang pháp lý. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã kịp thời kiện toàn Ban Chỉ đạo tỉnh, trong khi Ban Chỉ đạo 57 tỉnh và UBND tỉnh ban hành hơn 115 văn bản chỉ đạo, hướng dẫn để cụ thể hóa các nhiệm vụ.

Đáng chú ý, mạng lưới chỉ đạo đã vươn sâu tới tận cơ sở với mô hình thống nhất trên toàn tỉnh: Bí thư Đảng ủy cấp xã trực tiếp làm Trưởng ban, Chủ tịch UBND làm Phó Trưởng ban Thường trực và Công an cấp xã đảm nhận vai trò Cơ quan Thường trực. Đến cuối tháng 9/2026, 77/78 đơn vị cấp xã (trừ xã Hòa Trạch) đã hoàn tất việc kiện toàn bộ máy này, kết hợp cùng 917 Tổ Công nghệ số cộng đồng với 9.543 thành viên tại 100% xã, phường, đặc khu, tạo nên lực lượng nòng cốt đưa phong trào “Bình dân học vụ số” đi vào thực chất.

Song hành với kiện toàn tổ chức là việc kiến tạo khung khổ thể chế và kiến trúc số. HĐND tỉnh đã ban hành 6 nghị quyết, UBND tỉnh ban hành 11 quyết định quan trọng về cơ chế, chính sách và phân bổ nguồn lực. Đặc biệt, việc phê duyệt Chiến lược dữ liệu tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cùng Khung kiến trúc số tỉnh Quảng Trị cập nhật theo chuẩn quốc gia đã tạo dựng “đường ray” pháp lý vững chắc.

Tỉnh cũng đã giải quyết bài toán con người bước đầu thông qua việc bố trí công chức phụ trách tại 78/78 xã, phường, đặc khu; kiện toàn 25/30 vị trí chuyên trách cấp tỉnh, phê duyệt chế độ hỗ trợ cho 39 cán bộ theo Nghị định số 179/2025/NĐ-CP và bồi dưỡng kỹ năng cho 2.700 lượt cán bộ, công chức, viên chức.

 

Từ bệ đỡ thể chế đó, những con số biết nói trên mặt trận cải cách hành chính và tạo lập dữ liệu đã minh chứng cho sự chuyển dịch thực chất trong phương thức phục vụ nhân dân. Toàn tỉnh hiện cung cấp 2.063 dịch vụ công trực tuyến (đạt tỷ lệ 99,2% trên tổng số 2.079 thủ tục hành chính), đồng thời phê duyệt 100% thủ tục thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Trong quý III/2026, tỷ lệ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh đạt tới 92,23% (65.828/71.374 hồ sơ), trong đó cấp xã đạt tỷ lệ ấn tượng 96,77%. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ trước và đúng hạn đạt 98,73%, số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết đạt 100%, tái sử dụng dữ liệu đạt 97,42%. Trong hệ thống Đảng, mô hình “Phòng họp không giấy” đã chính thức vận hành; 99,9% dữ liệu đảng viên (130.318/130.330 đảng viên) đã được làm sạch và hơn 72,34% đảng viên sử dụng Sổ tay đảng viên điện tử.

Kho tài nguyên dữ liệu số của tỉnh cũng được làm giàu nhanh chóng trên mọi trụ cột: 100% hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức (45.934 hồ sơ) đã đồng bộ lên cơ sở dữ liệu quốc gia theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp; 84,5% dữ liệu thửa đất (hơn 2,03 triệu thửa), 97,6% học bạ số và hơn 1,8 triệu dữ liệu hộ tịch được chuyển lưu, đồng bộ. Đặc biệt, tính nhân văn và hiệu quả an sinh của chuyển đổi số thể hiện rõ nét qua việc hoàn thành thu mẫu ADN cho 99,72% thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính (3.958/3.969 trường hợp) và tỷ lệ chi trả không dùng tiền mặt vượt xa chỉ tiêu giao ở cả ba nhóm: lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội đạt 92,8%; người có công đạt 81,14% và bảo trợ xã hội đạt 56,6%. Trên lĩnh vực kinh tế nông thôn, toàn tỉnh đã có 107 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, 295 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận (với 3 sản phẩm 5 sao, 29 sản phẩm 4 sao) tích cực mở rộng thị trường qua các sàn thương mại điện tử.

Tuy nhiên, nhìn thẳng vào sự thật với tinh thần khách quan và cầu thị, tiến trình thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW tại Quảng Trị đang bộc lộ những “điểm nghẽn” không nhỏ giữa hạ tầng với ứng dụng, giữa ban hành chủ trương với giải ngân nguồn lực. Dù sóng 4G đã phủ 99,4% và 5G đạt 83,5% dân số, toàn tỉnh vẫn còn 3 bản và 4 điểm trường lõm sóng di động, 19 thôn, bản chưa có điện lưới và 18 thôn, bản nguồn điện chưa đảm bảo. Ngay trong nội bộ cơ quan nhà nước, dù 100% cán bộ có máy tính làm việc nhưng có tới 54% số máy tính chưa đáp ứng cấu hình kỹ thuật tối thiểu, thiết bị tại cấp xã xuống cấp, gây cản trở trực tiếp cho việc vận hành các nền tảng số.

Một nghịch lý khác nằm ở chất lượng dịch vụ công tại cơ sở: dù tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cấp xã đạt tới 96,77%, nhưng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình thực chất chỉ chiếm 26,95% (5.605 hồ sơ), trong khi hồ sơ một phần chiếm tới 73,05%. Các hệ thống phần mềm chuyên ngành của bộ, ngành vẫn còn lỗi liên thông hộ tịch, lỗi thanh toán trực tuyến khiến cán bộ cơ sở phải đăng nhập nhiều phần mềm và tổng hợp báo cáo thủ công. Ứng dụng công dân số QUANGTRI-S mới đạt tỷ lệ kích hoạt 6,5% dân số trưởng thành và tỷ lệ người dùng đánh giá chưa hài lòng vẫn ở mức 33%.

Đáng trăn trở hơn cả là điểm nghẽn về giải ngân nguồn lực tài chính và khả năng thương mại hóa các sản phẩm khoa học công nghệ. Năm 2026, tổng nguồn vốn tỉnh bố trí cho lĩnh vực này lên tới 336,102 tỷ đồng, nhưng tính đến ngày 28/9/2026, tổng mức giải ngân mới đạt vỏn vẹn 63,504 tỷ đồng, tương đương 18,9% kế hoạch. Trong đó, vốn đầu tư công ngân sách tỉnh mới giải ngân được 16,407/173,037 tỷ đồng, đạt mức rất thấp là 9,48%.

Trong tổng số 25 dự án khởi công mới giai đoạn 2026 - 2028 với tổng mức đầu tư 424,650 tỷ đồng, đến cuối tháng 9 mới chỉ có 7 dự án hoàn tất thủ tục chuẩn bị đầu tư, 9 dự án đang thẩm định, 7 dự án thậm chí chưa trình hồ sơ qua Sở Khoa học và Công nghệ và 2 dự án vướng mắc phải đề nghị điều chỉnh hoặc dừng. Về phía khoa học và đổi mới sáng tạo, dù tỉnh đã công bố 3 bài toán lớn (chuỗi giá trị vật liệu bán dẫn từ cát trắng, thạch anh; hệ sinh thái năng lượng xanh - lưu trữ năng lượng; và nông nghiệp công nghệ cao, tuần hoàn dựa trên dữ liệu số), nhưng sự tham gia của doanh nghiệp vẫn còn mờ nhạt, chủ yếu dừng ở việc chào bán giải pháp sẵn có hơn là đồng hành nghiên cứu, giải quyết bài toán thực tiễn của địa phương.

Để tháo gỡ những nút thắt này trong quý cuối cùng của năm 2026, Ban Chỉ đạo 57 tỉnh xác định phương châm hành động xuyên suốt: chuyển hẳn từ quản lý theo kế hoạch sang quản trị theo sản phẩm đầu ra, có tài liệu minh chứng kiểm chứng được và gắn chặt với trách nhiệm người đứng đầu. Từng mốc thời gian đã được ấn định cụ thể như những “mệnh lệnh hành chính”: trước ngày 30/10/2026 phải xử lý dứt điểm các điểm lõm sóng, hoàn thiện phương án cấp điện cho 37 thôn, bản thiếu điện và yếu điện (phấn đấu hoàn thành trước 02/9/2027), đồng thời tham mưu phương án triển khai thực chất 3 bài toán lớn của tỉnh với địa chỉ ứng dụng và doanh nghiệp đồng hành rõ ràng.

Trong tháng 11/2026, tỉnh sẽ đưa bảng theo dõi, điều hành trực quan Nghị quyết 57-NQ/TW vào vận hành để cảnh báo sớm các nhiệm vụ chậm trễ; hoàn thành phương án điều chuyển, nâng cấp thiết bị máy tính thiết yếu cho cơ sở và tái cấu trúc 5 thủ tục hành chính ưu tiên theo hướng cắt giảm tối thiểu 30% giấy tờ, thời gian hoặc thao tác nhập liệu. Đặc biệt, đối với kỷ luật tài chính, các chủ đầu tư và cơ quan chuyên môn phải kiểm đếm tiến độ từng dự án, quyết tâm đẩy tỷ lệ giải ngân đạt tối thiểu 75% vào cuối tháng 10 và cán mốc 90% trước ngày 30/11/2026. Chỉ khi những con số trên bảng kế hoạch được chuyển hóa trọn vẹn thành hạ tầng thông suốt ở từng thôn bản, thành tiện ích thực tế cho người dân và giá trị gia tăng cho doanh nghiệp, Nghị quyết 57-NQ/TW mới thực sự trở thành động lực đột phá cho sự phát triển bền vững của Quảng Trị trong giai đoạn mới.

BBT