Xem chi tiết bài viết - Xã Vĩnh Thủy

Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) là một trong những văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng nhất về quyền con người. Việc nắm vững các quy định của Công ước không chỉ giúp mỗi người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ chính đáng của mình mà còn là cơ sở để giám sát, đồng hành cùng chính quyền trong việc xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Bối cảnh ra đời và giá trị pháp lý của Công ước ICCPR

Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (International Covenant on Civil and Political Rights - ICCPR) được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 16/12/1966 và chính thức có hiệu lực từ ngày 23/3/1976. Cùng với Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (1948) và Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (ICESCR), ICCPR tạo thành "Bộ luật Nhân quyền Quốc tế" - chuẩn mực toàn cầu về tôn trọng và bảo vệ quyền con người.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc hội nhập quốc tế và cam kết bảo đảm quyền con người, Việt Nam đã chính thức gia nhập Công ước ICCPR vào ngày 24/9/1982. Đây là minh chứng khẳng định đường lối nhất quán của Đảng và Nhà nước ta trong việc tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy các quyền tự do cơ bản của Nhân dân.

Nhóm các quyền dân sự cốt lõi

Công ước ICCPR ghi nhận hệ thống các quyền dân sự nền tảng nhằm bảo vệ tính mạng, nhân phẩm và sự an toàn của mọi cá nhân trong xã hội:

Quyền sống (Điều 6): Là quyền tối cao, tự nhiên và quan trọng nhất. Không ai có thể bị ai tước đoạt mạng sống một cách tàn bạo hoặc bất hợp pháp. Các quốc gia phải có chính sách bảo vệ tính mạng con người.

Quyền không bị tra tấn, đối xử vô nhân đạo (Điều 7): Nghiêm cấm tuyệt đối mọi hành vi tra tấn, xử phạt tàn ác, tàn bạo, dã man hoặc hạ thấp nhân phẩm con người trong mọi hoàn cảnh.

Quyền tự do và an toàn cá nhân (Điều 9): Không ai bị bắt hoặc bị giam giữ vô căn cứ. Việc bắt, tạm giữ, tạm giam phải tuân theo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Quyền bình đẳng trước pháp luật (Điều 14, 26): Mọi người đều bình đẳng trước các cơ quan tư pháp và tòa án; có quyền được xét xử công khai, bình đẳng bởi một tòa án độc lập, khách quan.

Quyền riêng tư và tôn trọng đời sống cá nhân (Điều 17): Quyền không bị can thiệp bất hợp pháp vào đời tư, gia đình, nhà ở, thư tín, danh dự và uy tín.

Nhóm các quyền chính trị cơ bản

Các quyền chính trị bảo đảm cho công dân khả năng tham gia vào đời sống xã hội và quản lý nhà nước:

Quyền tự do tư tưởng, lương tâm và tôn trọng tín ngưỡng, tôn giáo (Điều 18): Mọi người đều có quyền tự do theo hoặc không theo một tôn giáo, tự do bày tỏ đức tin cá nhân trong khuôn khổ pháp luật.

Quyền tự do ngôn luận và tiếp cận thông tin (Điều 19): Mọi cá nhân có quyền giữ ý kiến mà không bị can thiệp, có quyền tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt thông tin, ý tưởng bằng mọi hình thức.

Quyền hội họp hòa bình và lập hội (Điều 21, 22): Bảo đảm quyền của công dân trong việc tham gia các cuộc họp hòa bình, thành lập hoặc tham gia các hội nhóm hợp pháp để bảo vệ lợi ích chính đáng.

Quyền tham gia quản lý nhà nước và bầu cử (Điều 25): Mọi công dân không phân biệt đối xử đều có quyền và cơ hội tham gia vào công việc gia đình, xã hội và nhà nước, bầu cử và ứng cử theo quy định.

Tại Việt Nam, các quy định về quyền dân sự và chính trị đã được Nhà nước thể chế hóa mạnh mẽ và sâu rộng. Các quyền này không chỉ được khẳng định trong Hiến pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 mà còn được cụ thể hóa trong hàng loạt bộ luật chuyên ngành. Cụ thể, các quyền này được quy định chi tiết tại: Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tiếp cận thông tin, Luật Trưng cầu ý dân, Luật Trợ giúp pháp lý, Luật Báo chí, Luật Bình đẳng giới, Luật Quốc tịch, Luật Trẻ em, Luật Việc làm, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo... cùng nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác. Nhờ đó, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc bảo đảm các quyền dân sự, chính trị, được thể hiện rõ tại Báo cáo quốc gia lần thứ IV thực thi Công ước ICCPR. 

Việc tìm hiểu Công ước ICCPR giúp mỗi người dân nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, chủ động sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đồng thời tôn trọng quyền của người khác và thực hiện đúng nghĩa vụ công dân đối với cộng đồng.

BBT