Xem chi tiết bài viết - Xã Vĩnh Thủy

Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào kỷ nguyên tri thức, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực then chốt của phát triển kinh tế – xã hội, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 9 ngày 27 tháng 6 năm 2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 10 năm 2025 (một số điều có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025).

Những nội dung nổi bật của Luật

1. Đổi mới sáng tạo được đặt ngang hàng với khoa học – công nghệ: Lần đầu tiên trong hệ thống pháp luật Việt Nam, “đổi mới sáng tạo” được chính thức đưa bên cạnh “khoa học, công nghệ” trong tên luật và nội dung, khẳng định vai trò trung tâm của đổi mới sáng tạo trong phát triển quốc gia.

2. Chuyển từ quản lý đầu vào sang quản lý kết quả, hiệu quả đầu ra: Luật hướng tới đánh giá dựa trên hiệu quả, kết quả của hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ kiểm soát thủ tục, đầu vào.

3. Cơ chế “chấp nhận rủi ro” trong nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo: Luật quy định rõ: với các tổ chức, cá nhân nếu tuân thủ đúng quy trình, không vi phạm pháp luật, nhưng kết quả không đạt như dự kiến thì được miễn trách nhiệm hành chính, dân sự, thậm chí hình sự trong một số trường hợp.

4. Xác định doanh nghiệp là trung tâm hệ thống đổi mới sáng tạo: Luật đặt doanh nghiệp vào vị trí chủ đạo trong triển khai nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; hướng tới tăng cường vai trò khu vực tư nhân tham gia.

5. Ưu tiên đầu tư hạ tầng, nhân lực cao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu: Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, nhưng trọng tâm là hỗ trợ phát triển hạ tầng nghiên cứu – công nghệ – đổi mới sáng tạo, hình thành thị trường khoa học và công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Tầm nhìn và mục tiêu

Luật đặt ra quan điểm phát triển: Hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải gắn với mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống, đồng thời bảo đảm an ninh quốc phòng và phát triển bền vững. Đây là bước đi thể chế hóa mạnh mẽ của các chính sách chiến lược như Nghị quyết 57‑NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp, nhà khoa học và toàn xã hội

Đối với doanh nghiệp: Luật mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; doanh nghiệp được khuyến khích, hỗ trợ chủ động, linh hoạt hơn.

Đối với nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu: Tăng cường quyền chủ động trong nghiên cứu và thương mại hóa kết quả, với môi trường pháp lý hỗ trợ hơn.

Đối với toàn xã hội: Đây là cánh cửa để khơi dậy tinh thần sáng tạo, đóng góp nhiều hơn của người dân, cộng đồng và doanh nghiệp vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội nhanh hơn, bền vững hơn.

Lộ trình triển khai và các điểm cần lưu ý

Luật có hiệu lực từ 01/10/2025, các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân cần chuẩn bị nhận thức, tổ chức triển khai phù hợp. Cơ quan quản lý sẽ ban hành các nghị định, hướng dẫn chi tiết để cụ thể hóa các quy định như tiêu chí chấp nhận rủi ro, quy trình quản lý nhiệm vụ KH, CN và ĐMST.

Các doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu cần chủ động xây dựng kế hoạch, tham gia thị trường khoa học và công nghệ, chuyển giao kết quả nghiên cứu cũng như đổi mới sáng tạo - không chỉ nghiên cứu lý thuyết. Cần thay đổi tư duy: từ “chỉ làm nghiên cứu” sang “làm nghiên cứu để tạo giá trị”, từ “ký hợp đồng rồi chờ kết quả” sang “tổ chức, doanh nghiệp làm chủ công nghệ, kết quả phải ứng dụng”.

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đánh dấu một bước ngoặt thể chế quan trọng – mở ra một hành lang pháp lý minh bạch, thông thoáng, hiện đại cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Đối với mỗi doanh nghiệp, mỗi nhà nghiên cứu, mỗi người dân có khát vọng sáng tạo, đây là cơ hội lớn để cùng tham gia, đóng góp và cùng hưởng lợi từ một nền tảng phát triển mới - nền tảng hướng tới tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.